Ad Tamlamaları

Ad Tamlamaları

Bir adın başka bir adla kurduğu gruba ad tamlaması adı verilir.Birinci unsura tamlayan ikinci unsura tamlanan denir. Tamlanan unsur daima iyelik üçüncü şahıs eki alır.

I- Belirtili Ad Tamlaması: Tamlayan unsurun -nın(/-nin; -ın/-in) tamlayan eki almış durumudur. Tamlanan iyelik eki almıştır.

ÖR: oda-nın kapı-s-ı, su-y-un ses-i, ne-y-in ne-s-i, İstanbul-un bahar-ı

II- Belirtisiz Ad Tamlaması: Tamlayan unsurun ek almaması durumudur. Sadece tamlananda iyelik eki vardır.

ÖR: okul çanta-s-ı, yolcu tren-i, yemek masa-s-ı (tür adı)

ayva reçel-i, üzüm su-y-u, yaprak dolma-s-ı (yiyeceklerin neden yapıldığı)

Ankara bal-ı, Pisagor teorem-i, Amasya elma-s-ı (çıkış yeri bildirir.)

Adapazar-ı, Konya ova-s-ı, Kuşada-s-ı (yer adı)

93 harb-i, 1988 bahar-ı, 1453 yıl-ı (zaman)

mısır püskül-ü, kestane reng-i (gibi, benzer anlamında)

yumurtasarı-s-ı, limonküf-ü, ayvaçürüğ-ü (renk bildirir)

Milliyet gazete-s-i, Göl İnsan-ları,Türk Dil Kurum-u, Halk Banka-s-ı, Kadıköy Belediye-s-i, Cuma gün-ü, Aralık ay-ı

(gazete,kitap, kurum, gün, ay bildiren adlar kurar)

edebiyat öğretmen-i, evkadın-ı, cumhurbaşkan-ı (meslek ve ünvan)

Türk misafirperverliğ-i, Hollanda lâle-s-i, Fransız mutfağ-ı (milletle ilgili özelllikleri bildirir)[1]

III- Takısız Ad Tamlaması: Hem tamlayanın hem de tamlananın ek almadan anlamca bütünleşmesiyle oluşan tamlamadır. Tamlayan tamlananın neden yapıldığını bildirir.

Bu terim, dilciler arasında tartışma konusudur. Genel kanı, takısız tamlamaların sıfat tamlaması olduğu yönündedir.

ÖR: demir çivi, altın bilezik, tahta masa (tamlayanın yapıldığı maddeyi bildirir)

yufka yürek, elma yanak, kiraz dudak (tamlananın neye benzediği)

Çanakkale, Galatasaray, Pamukkale (yer adı)

erkek kardeş, kız kardeş, Doktor Ahmet (akrabalık ve san adları)

kepçekulak, karga burun, armut kafa (deyim)

[arka kapı, sağ el, ön balkon ( yer ve yön bildirir) (sıfat)

on beş, iki bin, elli yedi kuruş, üç litre (sıra sayıları) (sıfat)][2]

IV- Zincirleme Ad Tamlaması: Tamlayanı, tamlananı ya da her ikisi de tamlama olan tamlamalardır.

ÖR: taş duvar-ın kalıntı-s-ı,

Ali-nin demir cetvel-i,

tahta masa ayağ-ı-nın renkli cila-s-ı

Yapılarına göre adlar konusu için tıklayınız.

Ad Tamlamaları konusu için tıklayınız.

Ad Durumları konusu için tıklayınız.

Niceliklerine Göre Adlar konusu için tıklayınız.

Bildirdikleri Varlıkların Özelliklerine Göre Adlar konusu için tıklayınız.

Adlar(İsimler) konusu için tıklayınız.

Yorumunuzu bırakın