Sıfat

Sıfat nedir?: Varlıkların rengini, şeklini, büyüklüğünü, küçüklüğünü bildiren ya da onları sayı, soru, işaret ve belgisiz olarak tamamlayan kelimelerdir.
Sıfatın özellikleri:
1.Sıfat mutlaka isimden önce gelmelidir. Yani ismi tamamlamalıdır.
2.Sıfatlar isim çekim eklerini (Hal ekleri,iyelik ekleri,çoğul eki, ilgi hali,eşitlik hali,vasıta hali.) almazlar.
Sıfatların çeşitleri.
1-Niteleme sıfatları: İsimlerin renklerini, şekillerini, yani iç özelliklerini belirten kelimelerdir. İsme nasıl sorusunu sorduğumuzda niteleme sıfatını buluruz.
Örnek:Yeşil tahta.(Nasıl tahta ? – yeşil)
Küçük çocuk.(Nasıl çocuk? – küçük)
Güzel kapı.(Nasıl kapı ? – güzel)
Çalışkan öğrenci.(Nasıl öğrenci ? – çalışkan)
2-Belirtme sıfatı: İsimleri sayı, soru, işaret, ya da belgisiz olarak tamamlayan sıfatlardır.
a)İşaret sıfatı: İsimleri işaret yoluyla tamamlayan sıfatlardır.
*bu, şu, o, öteki, beriki.
Örnek: Bu soruyu kim sordu?
O rüyayı herkese anlattı.
Öteki öğrenci gelsin.
b)Soru sıfatı: İsimleri soru yoluyla belirten sıfatlardır.
Örnek: Nasıl soru sordu.
Kaç gün sonra gelecek.
Alişer kaçıncı sınıfta okuyor.
Hangi arabaya bineceğiz.
c)Belgisiz sıfatlar: Hangi ismi nitelediği belli olmayan sıfatlardır.
Örnek: Bazı insanlar.
Her nefis.
Kimi insanlar.
Falan adam.
d)Sayı sıfatları: İsimleri sayı yoluyla belirten sıfatlardır.
*Asıl sayı sıfatı: İsimlerin sayılarını kesin olarak belirten sıfatlardır.
Örnek: Bugün altı soru çözdük.
Her gün beş saat çalışıyormuş.
Bir soru bile yapamamış.
*Sıra sayı sıfatı: İsimlerin sıralarını derecelerini belirten sıfatlardır.”-ncı,-nci,-ncu,-ncü.” ekleri getirilerek yapılır.
Örnek: 21 inci sokakta sağa döneceksiniz.
Altıncı soruyu çözünüz.
Alişer üçüncü sınıfta okuyan bir öğrencidir.
*Üleştirme sayı sıfatı: İsimlerin bölümlerini belirten sıfatlardır.
Örnek: Öğrenciler üçer soru yaptılar.
*Kesir sayı sıfatı: İsimlerin parçalarını bildiren sıfatlardır.
Örnek: Yarım ekmek.
Üçte bir arsa.
Yüzde yetmiş beş başarı sağlanmış.
*Adlaşmış sıfat: Sıfatlar yalnız kullanıldığında birer isimdirler. Sıfat tamlamalarında sıfatla ismin arasına virgül konulduğu zaman sıfat adlaşmış sıfat olur. Yine bir sıfat tamlamasında isim düştüğünde, sıfat ismin görevini üstlenir,ve adlaşmış sıfat olur.
Örnek: İhtiyar kadın yavaş yavaş yerinden kalktı.
İhtiyar, yavaş yavaş yerinden kalktı.
(Adlaşmış s)
Örnek: Yalancı,insanlardan kaçar.
(Adlaşmış s)
Örnek: Ağlayanlar bir gün güler.
(Adlaşmış s)
*Sıfatlarda pekiştirme.

1.p, r, s, m harfleri ile yapılan pekiştirme:

Örnek: Mor çiçek – Mosmor çiçek.
Sarı ev – Sapsarı ev.
2.Sıfatlar bazen şu şekilde pekiştirilir:
Örnek: Sağlam çocuk – Sapasağlam çocuk.
Yalnız adam – Yapayalnız adam.
3.Sıfatlarda pekiştirme ikilemeler yoluyla da yapılır:
Örnek: Yüce yüce yaylalar.
Tatlı tatlı rüyalar.
Sıfatlarda Küçültme: Sıfatlarda küçültme”-cık,-cik,-cek,-cak,-ceğiz, -cağız”ekleri yardımıyla yapılır.
Örnek: Kolayca bir iş.
Derince bir kuyu.
Kısacık yol.
Küçücük kuzu.
Ünvan sıfatları: İnsanların makamlarını, mevkilerini, rütbelerini, belirtmek için isimlerin yanına getirilen tanıtıcı kelimelerdir. Bu sıfatlar isimlere çeşitli şekillerde eklenir.
1.Diğer sıfatlar gibi isimden önce gelir:
Örnek: Doktor Selim
Profesör Ahmet.
Mareşal Tito.
2.Ünvan sıfatlarının bir kısmı isimden sonra gelir:
Örnek: Veli Paşa.
Ali Bey.
Hasan Çavuş.
Nigar Hanım.

Yapı Bakımından Sıfatlar konusu için tıklayınız.

Yorumunuzu bırakın