Edatlar

Edatlar:Yalnız başına anlamı olmayan, cümle içinde anlam ilgileri kurarak anlam kazanan kelimelere edat denir.
*Edatların özellikleri.
1.Edatlar birlikte kullanıldıkları kelimelere,cümlede anlam ve görev kazandırır.
2.Edatlar cümleden çıkarıldığında cümlede anlam daralması veya bozukluk ortaya çıkar.
3.Edatlar cümlede yalın halde kullanılabildiği gibi,kendinden önceki kelime ile grup da oluşturabilir.
4.Edatlar isimlere getirilen ekleri de alarak isim gibi kullanılabilirler.
5.Edatlar cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı bozulabilir.
*Edatların çeşitleri.
1.GİBİ edadı: Yalın haldeki kelimelerle birlikte kullanılır.
*Birlikte kullanıldığı kelimeye benzerlik anlamı katar:
Örnek: Çocuk iyileşmiş gibi görünüyor.
*Birlikte kullanıldığı kelimeye zaman anlamı katar:
Örnek: Adamı kolundan tuttuğu gibi sokağa attı.
*Cümlede sıfat görevinde kullanılabilir:
Örnek: Arslan gibi adam./ Uçak gibi at.
*Cümlede zarf görevinde kullanılabilir:
Örnek: Kötü gibi görünüyor./Çocuk gibi ağlıyor.
*Cümlede zarf görevinde kullanılabilir:
Örnek: Onun gibisi bulunmaz. /Ana gibisi yoktur.
2.GÖRE edadı: -e halindeki kelimelerden sonra kullanılır.
*Görelik anlamında kullanılır:
Örnek: Bana göre onun hastalığı sıkıntıdan.
*Kadar anlamında kullanılır:
Örnek: Ayağını yorganına göre uzat.
*Karşılaştırma anlamında kullanılır:
Örnek: Ali, Veliye göre daha zekidir.
3.İÇİN  edadı:
*Amaç, maksat anlamında kullanılır:
Örnek: Dersi geçmek için çalışmak gerek.
*Neden, sebep bildirir:
Örnek: Derse çalışmadığı için zayıf almış.
*Aitlik bildirir:
Örnek: Misafirler için beş kişilik yer ayrılmış.
*Karşılık anlamı katar:
Örnek: Kitap için beş yüz lira vereceksiniz.
*Amacıyla anlamı katar:
Örnek: Okula gitmek için yola çıkmış.
4.ÜZERE edadı: Kullanıldığı cümlelere değişik anlamlar katar.
*İçin anlamı katar:
Örnek: Beş dakika konuşmak üzere ayağa kalktı.
*Şart anlamı katar:
Örnek: Akşama geri gelmek üzere yola çıktı.
*Zaman anlamı katar:
Örnek: Acele edelim,güneş batmak üzere.
*Gibi anlamı katar:
Örnek: Daha önce tarif edildiği üzere yapılacak.
5.YALNIZ edadı: Kullanıldığı cümlelere göre değişik görevlerde bulunabilir. Edat olarak kullanılabildiği gibi sıfat, zarf, isim, bağlaç görevinde kullanılabilir.
*Yalnız = sadece ise edattır:
Örnek: Cebinde yalnız yol parası vardı.
*Cümlede zarf görevinde kullanılabilir:
Örnek: Ömür boyu yalnız yaşadı.
*Cümlede sıfat görevinde kullanılabilir:
Örnek: Tepedeki yalnız ev onun.
*Cümlede isim görevinde kullanılabilir:
Örnek: Biz bu dünyada hep yalnızız.
*Cümlede bağlaç görevinde kullanılabilir:
Örnek: Erikler güzel, yalnız biraz renksiz.
6.İLE edadı: Genellikle eklendiği kelimeye bitişik yazılır. Sesli harfle biten kelimeye eklendiğinde araya kaynaştırma harfi -y girer.
Çocuk ile = Çocukla.
Araba ile = Arabayla.
*Araç ile anlamı katar:
Örnek: İstanbul’a uçakla gideriz.
*Beraberlik bildirir:
Örnek: Ali amcasıyla oturuyordu.
*Neden bildirir:
Örnek: Telaşla yerinden fırladı.
*Durum bildirir:
Örnek: Çocuğun bağırmasıyla irkildi.
7.ANCAK edadı: Ancak edatı cümlede değişik anlamlarda kullanılır.
*Yalnız,sadece anlamı katar:
Örnek: Seni ancak baban adam eder.
*En fazla,olsa olsa anlamı katar:
Örnek: Bu yakacak ancak iki ay yeter.
*Belki ihtimal anlamı katar:
Örnek: Akşam çıkmışlarsa sabaha ancak gelirler.
8.SANKİ edadı: Benzetme edatıdır.
*Gibi anlamı katar:
Örnek: Sanki biri kapıyı çalıyor.
*Uyarı anlamı katar:
Örnek: Sanki çalıştın da ne oldu.
*Sözde inanmama anlamı katar:
Örnek: Sanki suç benimmiş.
NOT: Dilimizde edatların sayısı oldukça fazladır. İncelediğimiz bu edatların dışında; beri, doğru, karşı, dolayı,değin, iken, rağmen, karşın, gibi bir çok edat vardır.

Yorumunuzu bırakın