Hüseyin Rahmi Gürpınar-Hayatı – Eserleri

huseyin-rahmi-gurpinarPadişah yaverlerinden Said Paşa’nın oğludur. Mahmudiye rüştiyesinde okumuştur. Fransızca’yı özel hocadan öğrendi. Sonra Mülkiye okuluna devam etti. Bundan sonrada Hukuk’a devam etti. Okulu bitirince Adliye Ceza Dairesi Kalemine katip oldu. Daha sonra ikinci Ticaret Mahkemesine üye, 29 yaşında da Nafua Bakanlığı tercüme kalemine tayin edildi. Oradan da devlet memurluğunu bırakıp kalemiyle geçinmeye başladı. Meşrutiyetten sonrada memuriyet kabul etmedi.

Yazı hayatına 1883’te “Tercüman-ı Hakikat” gazetesinde başladı. 1896 yılında İkdam Gazetesinde hikaye ve romanlarını yazmaya başladı. Meşrutiyetin ilanından sonra “Boşboğaz” diye bir mizah gazetesi çıkardı. Gazetenin kapatılmasından sonra gene meşrutiyetin ilk yıllarında “Ben Deli Miyim?” romanından dolayı mahkemeye verilmiş fakat beraat etmiştir. Romanları 60 adeti geçer. Soyadı olarak “Gürpınar” adını alması bu itibarla kendisine yakışmıştır. Heybeli Ada’nın bir tepesinde çamlık içindeki evinde yalnız kalemi ile geçinerek yaşar. 1897’de çıkan “Mutallaka” romanını müstakbel kayınvalidesine ithaf etmekle beraber romancımız hiç evlenmemiştir. Daha sonra Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne İstanbul Millet Vekili olarak girmiştir.

Çok eser vermiş olan Hüseyin Rahmi Gürpınar’ın sanat hayatını Meşrutiyetten önce ve Meşrutiyetten sonra olarak 2 kısma ayırabiliriz. Meşrutiyetten önceki eserlerinin yazılış tarihi itibariyle başlıcaları şunlardır. Şık, İffet
Mutallaka, Mürebbiye, Metres, Tesadüf, Nimet Şinas v.s Meşrutiyetten sonraki eserlerinin başlıcaları da şunlardır. Şıpsevdi, Kuyruklu Yıldız Altında Bir İzdivaç, Cadı, Hakka Sığındık, Tebessüm-ü Elem, Son Arzu, Hayattan Sayfalar, Efsuncu Baba, Billur Kalp, Hazan Bülbülü v.s.

Her şeyden evvel şunu yazmak mecburiyetindeyiz. Hüseyin Rahmi’nin sanatı tek ifadeli, tek hatlı, tek manzaralı değildir. Onu Sadece Ahmet Mithat Efendi sanırsanız yanılırsınız. Ona yalnız Pol Dö Kok nazarıyla bakarsanız gene yanılırsınız. Onu bir emilzona gibi görmekte Hüseyin Rahmi’yi görmek değildir. Onu yalnız halkın romancısı sanmak hata olur. Onu ahlaka önem vermiyor gibi görmek yanlış, romanlarında hep ahlak hocalığı yapmakta yanlıştır.

ESERLERİ

ROMAN:
Şık (1889)
İffet (1896)
Mutallâka (1898
Mürebbiye (1899)
Bir Muadele-i Sevda (1899)
Metres (1900)
Tesadüf (1900)
Şıpsevdi (1911)
Nimetşinas (1911)
Kuyruklu Yıldız Altında Bir İzdivaç (1912)
Gulyabani (1913)
Cadı (1912)
Sevda Peşinde (1912)
Hayattan Sayfalar (1919)
Hakka Sığındık (1919)
Toraman (1919)
Son Arzu (1922)
Tebessüm-i Elem (1923)
Cehennemlik (1924)
Efsuncu Baba (1924)
Meyhanede Hanımlar (1924)
Ben Deli miyim (1925)
Tutuşmuş Gönüller (1926)
Billur Kalp (1926)
Evlere Şenlik, Kaynanam Nasıl Kudurdu (1927)
Mezarından Kalkan Şehit (1928)
Kokotlar Mektebi (1928)
Şeytan İşi (1933)
Utanmaz Adam (1934)
Eşkıya İninde (1935)
Kesik Baş (1942)
Gönül Bir Yeldeğirmenidir Sevda Öğütür (1943)
Ölüm Bir Kurtuluş mudur (1954)
Dirilen İskelet (1946)
Dünyanın Mihveri Para mı Kadın mı (1949)
Deli Filozof (1964)
Kaderin Cilvesi (1964)
İnsanlar Maymun muydu (1968)
Can Pazarı (1968)
Ölüler Yaşıyor mu (1973)
Namuslu Kokotlar (1973)

ÖYKÜ:
Kadınlar Vaizi (1920)
Namusla Açlık Meselesi (1933)
Katil Bûse (1933)
İki Hödüğün Seyahati (1934)
Tünelden İlk Çıkış (1934)
Gönül Ticareti (1939)
Melek Sanmıştım Şeytanı (1943)
Eti Senin Kemiği Benim (1963)

OYUN:
Hazan Bülbülü (1916)
Kadın Erkekleşince (1933)
Tokuşan Kafalar (1973)
İki Damla Yaş (1973)
Gülbahar Hanım

TARTIŞMA:
Cadı Çarpıyor (1913)
Şekavet-i Edebiye Tartışmaları (1913)
Sanat ve Edebiyat (Ölümünden sonra H. A. Önelçin derledi, 1972)

Yorumunuzu bırakın