İsimden isim yapan ekler

-lİk
Yer isimleri yapar:
kömürlük, kitaplık, tuzluk, odunluk, ağaçlık, zeytinlik, çöplük…

Alet ve araç isimleri yapar:
başlık, kulaklık, gecelik, gözlük, önlük…

Topluluk isimleri yapar:
gençlik, insanlık, Türklük…

Soyut isimler yapar:
gençlik, insanlık, Türklük, çocukluk, hanımlık, kardeşlik, Müslümanlık, kulluk, erkeklik, bilgelik…

Sınırlama, ayırma, ölçü tahsis anlamı taşıyan isimler yapar:
bayramlık, kışlık, akşamlık, gömleklik, hediyelik, ömürlük, haftalık, aylık…

Sıfatlara gelerek durum bildiren isimler yapar:
iyilik, güzellik, küçüklük…

Meslek isimleri yapar:
öğretmenlik, doktorluk, veterinerlik [14], eczacılık, arıcılık, demircilik, kılavuzluk, rehberlik…

Bu ekle türetilen ekler sıfat olarak da kullanılabilirler. İsimle sıfat arasında tür farkı olduğu için bu yönde soru sorulabilir:
kışlıklar, kışlık odun;
günlüğüm, günlük masraf;
elbiselikler, elbiselik kumaş;
turşuluklar, turşuluk biber;
kiralıktan, kiralık daireden,
satılıklar, satılık arsalar…

-cE
Dil isimleri yapar:
Türkçe, Almanca, Arapça, Farsça..

Yer isimleri yapar:
Çatalca, Yenice, Çamlıca, Taşlıca, Ilıca…

Hayvan ve bitki isimleri yapar:
delice, karaca, kokarca, yumuşakça…

-cİ:
İsim, sıfat, zarf türetir:
sanatçı, kiracı, inşaatçı, yolcu, çaycı, şakacı, duacı, milliyetçi, Türkçü, halkçı, sözcü, tiyatrocu, kemancı…
gazeteci çocuk, şakacı insan…
akılcı (davranmak), Atatürkçü (geçinmek)

-lİ
Soyut ve somut isimler ve sıfat türetir. Özel isimlere getirildiğinde kesme işaretiyle ayrılmaz.

Kişinin nereli olduğunu bildirir:
Ankaralı, Konyalı, köylü, kentli…

Bir şeyin içinde daha çok ne bulunduğunu bildirir:
Tuzlu, şekerli, acılı, tozlu…

Soy, devlet bildirir:
Osmanlı, Karahanlı, Selçuklu…

Durum (medenî hâl) bildirir:
Sözlü, evli, nişanlı…

Renk bildirir; ikileme kurar:
Mavili, yeşilli, kırmızılı, allı yeşilli, sarılı kırmızılı…

Kişinin sahip olduğu özelliği bildirir:
Bilgili, tecrübeli, akıllı, görgülü, saygılı, kültürlü, akıllı uslu…

Diğerleri:
Gönüllüler, gönüllü (kişiler)…
İrili ufaklı, kadınlı erkekli…

-sİz
-li ekinin olumsuzunu yapar. Ama –li ekini almış her kelimenin –siz ile olumsuzu yapılmaz:
akıllı X akılsız doğru
bilgili X bilgisiz doğru
nişanlı X nişansız yanlış
köylü X köysüz yanlış
mavili X mavisiz yanlış

İsim, sıfat ve zarf türetir:
Korkusuz (çocuk), akılsız, susuz (topraklar), tatsız, güçsüzler, ölümsüz, eşsiz, yersiz yurtsuz (kaldım), kimsesiz, tarafsız (davranmalı)…

-ki:
Zaman ve yer bildiren kelimelerden sıfat yapar. Bu sıfatlar isimleşebilir. –ki ve –kü şekillerinde kullanılır.
bugünkü (maç), akşamki (fırtına), geceki (soğuk), bugünkünü, yarınkinden…

Yer bildiren kelimelerde –de hâl ekiyle birlikte kullanılır:
Aşağıdaki (sorular), aşağıdakiler, sınıftaki (öğrenciler), sınıftakiler, raftaki (eşyalar), yuvadaki (yavrular)…

-tİ
Yansımalardan isim türetir:
çıtır-tı, cızır-tı, şakır-tı, şıkır-tı, homur-tu, gıcır-tı, patır-tı

Diğer ekler:

-e: göze (kaynak)…
-Cİl: etçil, otçul, insancıl, evcil, bencil, ölümcül…
-Daş: vatandaş, yurttaş, gönüldaş, anlamdaş, meslektaş…
-gil: Aligil, Yaşargil, ancamgil…
-leyin: geceleyin, akşamleyin, sabahleyin, gündüzleyin…
-ncİ: birinci, üçüncü, sonuncu…
-Er: üçer, beşer, yedişer, dörder, altışar…
-Cİk: gelincik, kızılcık, elmacık, kulakçık, karıncık…


NOT : Bu konuda daha ayrıntılı bilgi için aşağıdaki linklere tıklayabilirsiniz..

Ekler ( Ek nedir , bir kelimenin kökünü bulma , Eklerin çeşitleri nelerdir ) sorularının cevabını bulabilirsiniz..

Yapım ekleri (Yapım ekleri nelerdir , yapım ekleri nasıl kullanılır , Yapım eki olup olmadığı nasıl anlaşılır ,Yapım eklerinin çeşitleri nelerdir) ,

Sorularının yanıtlarına ulaşabilirsiniz.

Çekim ekleri ( Çekim ekleri nelerdir , nasıl kullanılır , çeşitleri türleri nelerdir , Çekim eki olup olmadığını nasıl anlarım ) Sorularının cevapları

bulabilirsiniz.

En sıradışı ve ilginç ürünler burada
Kasım 11th, 2011at3:27 am

Excellent items from you, man. I’ve understand your stuff previous to and you’re just extremely great. I really like what you’ve acquired here, certainly like what you’re saying and the best way by which you assert it. You are making it enjoyable and you still take care of to keep it sensible. I can’t wait to learn far more from you. That is really a tremendous site.

Yorumunuzu bırakın