KELİMELERDE ANLAM İLİŞKİLERİ

B-KELİMELERDE ANLAM İLİŞKİLERİ.
1.Eşanlamlı (anlamdaş) kelimeler: Yazılışları ve okunuşları farklı, fakat aynı anlamı karşılayan kelimelerdir.
Örnekler:
*küçük-ufak
*misafir-konuk
*anı-hatıra
*kelime-sözcük
*elbise-giysi
*al-kırmızı
*yaşlı-ihtiyar
*hız-sürat
*güçlü-kuvvetli
*ak-beyaz
*sene-yıl
*üzüntü-keder
*siyah-kara
*fakir-yoksul
*armağan-hediye
2. Zıt anlamlı (karşıt) kelimeler: Anlamca birbirinin karşıtı olan kavramları karşılayan kelimelerdir.
Örnekler:
*uzun-kısa
*az-çok
*siyah-beyaz
*ucuz-pahalı
*taze-bayat
*boş-dolu
*uzak-yakın
*temiz-kirli
*kar-zarar
*giriş-çıkış
*acemi-usta
*açık-kapalı
*sıcak-soğuk
*doğru-yanlış
*zor-kolay
3.Yakın anlamlı kelimeler: Aynı anlamı karşılamadıkları halde, birbirinin yerine kullanılabilen kelimelerdir.
Örnekler:
*eş-dost
*hısım-akraba
*bakmak-seyretmek.
4.Eşsesli (sesteş) kelimeler: Yazılışları ve okunuşları aynı olduğu halde anlamları farklı olan kelimelerdir. Örnek:Yüz kelimesini inceleyelim.
*sayı. * Görüldüğü gibi yüz kelimesi dört farklı
*insan yüzü. anlamda kullanılmıştır.
*suda yüzmek.
*hayvanın derisini yüzmek.
Örnek: Gül kelimesini inceleyelim.
*çiçek adı. *Görüldüğü gibi gül kelimesi iki farklı
*gülmek. anlamda kullanılmıştır.
5. İkileme: Anlamı güçlendirmek, anlamı pekiştirmek ve anlama çekicilik katmak için aynı kelimenin, yakın anlamlı kelimelerin veya zıt anlamlı kelimelerin tekrarlanmasıyla oluşan kelime grubudur.
*İkilemelerin yapılış şekli şöyledir :
a)Yakın anlamlı kelimelerden yapılabilir:
Örnek: doğru dürüst, eş dost, yalan yanlış, şöyle böyle vb.
b)Aynı anlamlı kelimelerin tekrarı ile yapılabilir:
Örnek: kılık kıyafet, köşe bucak, sorgu sual vb.
c)Karşıt anlamlı kelimelerin tekrarı ile olabilir:
Örnek: az çok, ileri geri, büyük küçük vb.
d)Aynı kelimenin tekrarı ile yapılabilir:
Örnek: ağır ağır, hızlı hızlı, yavaş yavaş, güle güle vb.
e)Yansımaların tekrarı ile yapılabilir:
Örnek: şırıl şırıl, fısıl fısıl, takır tukur vb.
f)Birisi anlamlı diğeri anlamsız kelimelerden meydana gelebilir:
Örnek: eğri büğrü, eski püskü, ufak tefek vb.
*Yansımalar: Bir şeyin çıkardığı sese benzer seslerle yapılan kelimelere yansıma denir. Yansımalar tabiat taklidi seslerdir.
Örnek: “cız, çıt, güm, fıs vb.”
*Yansımaların Görevleri.
1)Kendi başlarına yansıma olarak kullanılabilir:
Örnek: Odadan “güm” diye bir ses işitildi.
2)İkileme olarak kullanılabilir:
Örnek: Arabalar caddeden vızır vızır geçiyordu.
3)Yansımalardan isim türetilebilir:
Örnek: cız = cızırtı, fıs = fısıltı, vız = vızıltı vb.
4)Yansımalardan fiil türetilebilir:
Örnek: cız = cızırda(mak), fıs = fısılda(mak), vız = vızılda(mak) vb.
6.Deyimler: Anlatıma akıcılık kazandırmak amacıyla birden fazla kelimenin gerçek anlamından uzaklaşmasıyla oluşturulan söz gruplarıdır.
*Deyimlerin özellikleri.
a)En az iki kelimeden oluşur.
b)Kalıplaşmış sözler olduğu için kelimelerin yerleri değiştirilemez.
c)Deyimlerin anlamı çoğu zaman gerçek anlamın dışındadır.
d)Bazı deyimlerde de deyimi oluşturan kelimenin gerçek anlamı korunmuştur.
Örnekler:
*küplere binmek.
*kafa tutmak.
*tepesine çıkmak.
*çoğu gitti azı kaldı.
*kulak kabartmak.
*göz koymak.
7.Atasözleri: Halk tarafından bilinip kullanılan, tecrübelerle ortaya çıkan, söyleyeni belli olmayan kalıplaşmış kısa ve özlü sözlerdir.
Örnekler:
*”Damlaya damlaya göl olur.”
*”Ağaç yaşken eğilir.”
*”Birlikten kuvvet doğar.”
*”Sürüden ayrılanı kurt kapar.”
*”Kör ile yatan şaşı kalkar.”
*”Tatlı dil yılanı deliğinden çıkarır.”

Yorumunuzu bırakın