Mihail Afanasyeviç Bulgakov-Kimdir-Hayatı-Biyografisi



(15Mayıs 1891, Kiev – 10 Mart 1940, Moskova),

Sovyet oyun yazarı, romancı ve öykücü. Mizah yeteneği ve keskin yergileriyle tanınır. Meslek yaşamına doktor olarak başlayan Bulgakov, yazar olmak için tıbbı bıraktı. İlk önemli yapıtı 1925’te tefrika olarak yayımlanan Belaya gvardiya (Beyaz Muhafız) adlı romanıydı. İç Savaş sırasında Bolşevik karşıtı bir grup Beyaz Ordu subayının davranışlarını ve bu davranışların temelindeki güdüleri gerçekçi ve sevecen bir yaklaşımla anlatan roman, komünist bir kahramana yer vermediği için resmi çevrelerde büyük bir tepkiyle karşılandı. Bulgakov bu romanını Dni Turbinih adıyla oyunlaştırdı. 1926’da sahnelenen oyun büyük başarı ka- zandıysa da çok geçmeden yasaklandı. 1925’te Sovyet komünist toplumunu üstü kapalı olarak eleştiren yergili fantezilerin yer aldığı Dyavoliada’yı (Şeytanlıklar) yayımladı. Bu yapıt da resmî çevrelerin eleştirilerine uğradı. Aynı yıl sözde bilim üzerine iğneleyici ve gülünç bir yergi olan Sobaçye serdtse”yi (Köpek Kalbi, 1988) yazdı.Gerçekçi ve mizahi yönleriyle çok tutulan yapıtlarında Sovyet yaşam biçimine yönelttiği sert eleştiriler giderek yetkililerin kabul edemeyeceği bir noktaya vardı. 1930’a doğru yapıtlarının yayımlanması fiilen yasaklandı. Ülkeden göç etmek isteği Stalin tarafından reddedildi. Ölümüne değin edebiyat çevrelerince dışlanmasına karşın, bu dönemde başyapıt niteliğinde ürünler verdi. 1932’de Moskova Sanat Tiyatrosu’nun edebiyat danışmanı olarak Moliere’in ölümünü konu alan Moliere adlı bir trajedi yazdı. 1936’da gözden geçirilmiş bir biçimde sahnelenen oyun, Stalin ve Komünist Parti’yi hedef aldığı kolayca anlaşılan üstü kapalı eleştiriler yüzünden yedinci geceden sonra yasaklandı.Bulgakov 1930’larda iki başyapıt daha verdi. Bunların ..ilki, özgün adı Zapiski pokoynika (Bir Ölünün Defteri, 1969) olan ve Stanislavski’yi ve Moskova Sanat Tiyatrosu’nun perde arkasını acımasızca yeren Teatralnı roman (Tiyatroluk Bir Roman) adlı yarıda kalmış bir otobiyografik romandır. ikincisi Gogol tarzı göz kamaştırıcı bir fantezi olan Masler i Margarita’du {Usta ile Margarita, 1968-69, 2 cilt). Nükteli alaycılığının yanı sıra felsefi bir derinlik taşıyan, evrensel iyilik-kötülük sorunlarını irdeleyen bu roman, iki eylem düzlemini yan yana getirir. Bunlardan biri çağdaş Moskova’da, öteki Pontius Pilatus döneminin (IS 26-36) Yahuda’sında geçer. Romanın başkişisi, Profesör Voland kılığına girmiş olan Şey- tan’dır. Moskova’ya inen Şeytan, seçkin aydın çevrelerinin ikiyüzlülüğünü ve yozluğunu göz önüne seren birtakım çılgınca oyunlara başvurur. Onun karşısında İsa’nın öyküsünü anlatmaya çalıştığı için akıl hastanesine kapatılan baskı altındaki bir romancı, yani “Usta” vardır. Romanın öbür kişileri, çıplak bir dişi vampirle kocaman bir kara kedidir. Yapıt, keskin yergili bir mizahla dolu garip ve çoğu zaman alaycı sahneler ile güçlü, duygusal ve acıklı anlar arasında gidip gelir. SSCB’de ancak 1966-67’de ve son derece katı bir sansürden geçerek yayımlanmıştır.Stalin’in ölümüyle Sovyet edebiyatında başlayan sınırlı yumuşama ortamı, Bulgakov’un yapıtlarına oldukça geç yansıdı. 1950’lerin sonlarında giderek saygınlık kazanan Bulgakov’un, oyunlarını, romanlarını, öykülerini ve Moliere’in yaşamöyküsünü içeren bazı yapıtları 1962’den sonra yayımlanmaya başladı. Ama sanatının doruğuna ulaştığı üç başyapıtı yaşamı süresince SSCB’de yayımlanmadı. Bulgakov’un Türkçede yayımlanmış bir başka romanı da Moliere Efendi’dir (1990). Bulgakov ve Yevgeni Zamyatin’in Stalin’e yazdıkları ve ondan aldıkları mektupları içeren bir derleme de Türkçede Stalin’e Mektuplar (1991) adıyla yayımlanmıştır.

Yorumunuzu bırakın